Bij vorige presidentverkiezingen viel de Franse antikapitalistische partij Ligue Communiste Révolutionnaire op met de jonge postbode Olivier Besancenot als kandidaat. Ondertussen is de LCR opgegaan in de NPA (Nouveau Parti Anticapitaliste) maar liever dan door te gaan met dezelfde, bekende kandidaat zal Besancenot plaatsmaken voor vakbondsactivist Philippe Poutou als een ‘antikapitalistische, feministische, ecologische, antiracistische en internationalistische kandidaat.’

Daarmee maakt de NPA het zichzelf niet gemakkelijk maar het is een bewuste keuze. Zoals Besancenot in een open brief schreef: ‘deze beslissing zou niet als een verrassing mogen komen. Al sinds enkele jaren liet ik weten niet van plan te zijn om een abonnement op de presidentsverkiezingen te nemen en te verworden tot een eeuwige kandidaat van radicaal links. Sinds een aantal maanden behoor ik ook tot diegenen die de organisatie waarschuwen voor de risico’s van een te sterke en overdreven personalisering. Dat ideeën ingebed zijn in een bepaalde en tijdsgebonden sociale en politieke context en dat het dus noodzakelijk kan zijn om bepaalde taken voor een specifieke periode te delegeren aan een publieke vertegenwoordiger is één zaak. Iets anders is het wanneer je het mediaspel gaat spelen als vervangmiddel voor echte grassroots acties in de klassenstrijd.’

Met de kandidatuur van Poutou wil de NPA laten zien wat belangrijker is voor antikapitalisten: niet de uitslag in het stemhokje maar de sociale strijd daarbuiten, op straat, op de werkvloer en elders.

Vijf juli werd in Amsterdam het gekraakte culturele centrum ‘Schijnheilig’ ontruimd. In Schijnheilig werden filmavonden, culturele evenementen en debatten georganiseerd, zoals kort geleden nog het ‘Queeristan’ festival waar bijvoorbeeld de Palestijnse queer activiste Haneen Maikey sprak.

Bij de ontruiming werden tientallen mensen opgepakt, onder hen de socioloog Merijn Oudenampsen. In een artikel op joop.nl vertelde hij over zijn ervaringen; ‘een zichtbaar vermoeide hulpofficier van Justitie vertelde me tijdens mijn verhoor, dat hij zacht gezegd zijn twijfels had op welke grond ze 150 mensen hadden gearresteerd, en dat ‘hij de beslissingen niet maakte’. Tja.’ De nieuwe directeur van De Balie, Youri Albrecht, wist bij het aanschouwen van de ontruiming niks anders dan te twitteren; ‘Nu Oud-Hollands tafereel aan de P.gracht in Adam. Kraakpand ontruiming. Onder de krakers zo te horen nauwelijks 1 Nederlander #Kraaktourisme.’ Niet dat het er veel toe doet, stelde Oudenampsen terecht, maar de meeste vrijwilligers bij Schijnheilig waren Nederlanders – en hetzelfde collectief had in het verleden vrijwillig werk verricht bij de Balie. Maar ook in tijden waarin de bijl wordt gezet in alle steun voor cultuur was een beetje sympathie, laat staan solidariteit, te veel gevraagd van Albrecht die liever met de xenofobe wolven meehuilde. Oudenampsen: ‘ik zie Amsterdammers die opkomen voor culturele en politieke vrijheden, ik zie samenhorigheid, ik zie iets moois. Jij ziet toeristisch krakerstuig. Een kwestie van perspectief. Maar jij bent natuurlijk afhankelijk van subsidies uit Den Haag, wij niet. Dat verklaart misschien ons verschil van inzicht.’

Vorig jaar stemde het Texas ‘board of education’ in met aanpassingen in het geschiedenis curriculum die de nadruk leggen op de ‘superioriteit van het Amerikaanse kapitalisme’ en betwijfelen of de grondleggers van de Amerikaanse republiek wel voorstander waren van een puur seculiere overheid.

Waarschijnlijk aangemoedigd door dit succes, probeert religieus rechts nu een tweede slag te slaan: er moet een einde komen aan de achterstelling van hetero’s op scholen in Texas. Elke publieke school met een vereniging voor studenten met een ‘alternatieve seksualiteit’ moet vergelijkbare faciliteiten bieden om ‘traditionele normen’ als heteroseksualiteit en het (heteroseksuele) huwelijk te promoten. De officiële motivatie is dat er zo een einde komt aan de zogenaamde achterstelling waar hetero’s nu onder zouden leiden. Maar de Jonge Republikeinen, een van de drijvende krachten achter het voorstel, zijn er eerlijk over dat ze een andere agenda hebben; door scholen met een organisatie voor niet-heteroseksuele studenten te dwingen er ook een voor hetero’s op te zetten – ook al zullen maar weinig mensen moeite hebben hetero’s te ontmoeten – worden ze op kosten gedreven.

De Jonge Republikeinen hopen zo een einde te maken aan studentenverenigingen van niet-hetero’s. Volgens hun vicevoorzitter Tony McDonald is het schandalig dat dergelijke verenigingen ‘mensen die zichzelf als homoseksueel beschouwen aanmoedigen dat blijven te doen’ en zouden ‘de belastingbetalers van Texas daar niet voor hoeven te betalen’. Blijkbaar denkt McDonald niet alleen dat Texaanse homo’s worden voorgetrokken maar dat ze zelfs geen belasting hoeven te betalen.

Pensioen, het is meestal iets voor later, ver weg. Niet iets om bij stil te staan. Behalve als je er vlak voor staat, of ervan afhankelijk bent. Als die aanvulling op je AOW net dat beetje uitmaakt, zodat je niet steeds in hoeft te zitten over geld. Dat je op vakantie kunt gaan als je dat wilt of nog kunt. Dat je de kleinkinderen wat toe kunt stoppen als je daar zin in hebt. Maar die heisa over een pensioenakkoord….ach, de meesten zullen denken ‘het zal mijn tijd wel duren’.

Maar die heisa is er niet voor niets, natuurlijk. Het gaat wel ergens om. Om het geld van 10 miljoen mensen, totaal zo’n 830 miljard euro. Vorig jaar sloten vakbeweging en werkgevers al een raamakkoord dat in de contouren van een nieuw pensioensysteem voorzag, dat rekening hield met de gestegen levensverwachting en beter bestemd zou zijn tegen de risico’s van de financiële markten. Dat akkoord droeg al de kiem van een oneerlijke verdeling. Nu ligt de uitwerking ervan voor in een gedetailleerder memoradum, waarvan Peter Gortzak, de rechterhand van Agnes Jongerius en onderhandelaar met werkgevers, zei dat dit het maximaal haalbare was.

Al direct bestempelde FNV Bondgenoten (475.000 leden), ook onder druk van haar achterban, het onderhandelingsresultaat als onvoldoende. Abvakabo FNV (360.000 leden) volgde met een ‘Nee, tenzij’, waarbij de voorwaarden bestonden uit twee belangrijke punten: voor een 65-jarige moest uittreding met een AOW op het huidige niveau mogelijk blijven en de risico’s van de financiële markt mochten niet eenzijdig bij werknemers en gepensioneerden gelegd worden, werkgevers moesten meer meebetalen.

In dit akkoord komen de grootste werkgevers er beter uit en de laagstbetaalde werknemers, al dan niet met een zwaar beroep, slechter. Bovendien zet het jongere werknemers op tegen oudere en gepensioneerden voor een deel van de koek – dit terwijl we samen ervoor moeten zorgen dat die koek in de toekomst veel groter wordt. Dat kan door werkgevers, maar ook regering te dwingen andere keuzes te maken: voor werknemers in plaats van aandeelhouders, voor mensen in plaats van banken.

En daarmee is de opstelling van verschillende hoofdrolspelers rond dit pensioenakkoord ook verworden tot een ideologisch conflict. Gaan we afdwingen of blijven we doorpolderen? Voor Bondgenoten en Abvakabo wordt het vertrouwen op eigen kracht en die kracht weer opnieuw opbouwen, cruciaal Het is alleen met de werkelijke kracht vanaf de werkvloer dat je goede akkoorden of afspraken kan maken. De macht van het getal, het aantal leden dat je vertegenwoordigt, is niet de sleutel. Of die leden daadwerkelijk in de benen komen, daar gaat het om. Ook al heb je nog zo’n goede onderhandelaar, de werkgever of de werkgeversvereniging meet uiteindelijk inzet en bereidwilligheid af aan de te verwachten last, onrust en/of productieverlies. De mogelijkheid om echte kracht te ontwikkelen is de sleutel tot een eerlijke verdeling, niet alleen van pensioenen maar ook van lonen, van welvaart en van macht.

En die macht moet dus niet bij een paar vakbondsbonzen zitten, want macht corrumpeert. Ook in nu zie je de arrogantie van de macht de kop opsteken. Bij diegenen die menen voor velen te spreken, zonder werkelijk naar hen te luisteren. Of erger nog: zonder dat opgemerkt wordt dat velen niet bij stem zijn en er dus niet eens naar hen geluisterd kan worden. Mensen weer een stem geven is voor de komende tijd de opdracht, een stem zodat ze voor hun eigen belang op kunnen komen, samen en solidair. Steeds meer wordt duidelijk wie de rekening van de crisis betaalt en waar het geld daarvoor vandaan komt: de oudedagsvoorziening en de zorg aan chronisch zieken, verhoogd collegegeld en hogere woonlasten, minder openbaar vervoer en minder cultuur. En ga zo maar door. Op de derde dinsdag van september horen we vast meer. Maar hopelijk laten wij ook van ons horen, samenhorig en solidair.

Wij leven in een wereld van overvloed. Er wordt, volgens gegevens van de FAO, de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, op de wereld voedsel geproduceerd voor 12 miljard mensen terwijl er op onze planeet 7miljard mensen wonen. Het voedsel is er dus. Hoe komt het dan dat één op de zeven mensen op aarde honger lijdt?

De voedselcrisis die meer dan 10 miljoen mensen in de Hoorn van Afrika treft, plaatst weer eens een ramp op de agenda waar niets natuurlijks aan is. Droogte, overstromingen en gewapende conflicten dragen allemaal bij aan het verergeren van een situatie van extreme voedselkwetsbaarheid, maar zij zijn niet de enige factoren die deze verklaren.

De situatie van hongersnood in de Hoorn van Afrika is niet nieuw. In Somalië is al twintig jaar een situatie van voedselonzekerheid. En regelmatig worden wij als we comfortabel op de bank zitten door de media geïnformeerd over het dramatische effect van honger in de wereld. In 1984 stierven er bijna een miljoen mensen in Ethiopië; in 1992 stierven 300.000 Somaliërs van de honger; in 2005, balanceerden bijna vijf miljoen mensen op de rand van de dood in Malawi om maar enkele gevallen te noemen.

De honger is geen onvermijdelijk noodlot dat bepaalde landen treft. De oorzaken van de honger zijn politiek. Wie controleert de natuurlijke rijkdommen (grond, water, zaden) die voor de voedselproductie noodzakelijk zijn? Wie profiteren van het beleid op het vlak van de landbouw en voedsel? Vandaag de dag is voedsel vooral koopwaar en zijn hoofdfunctie, het voeden van mensen, is op de tweede plaats komen te staan.

De droogte met als gevolg het verlies van oogsten en vee wordt genoemd als één van de belangrijkste oorzaken van de hongersnood in de Hoorn van Afrika. Maar hoe is het te verklaren dat in landen als de Verenigde Staten of Australië, die perioden van sterke droogte kennen, geen extreme honger voorkomt? Blijkbaar kunnen meteorologische fenomenen de voedselproblemen verergeren, maar zijn ze onvoldoende om de oorzaken van de honger te verklaren. Voor de voedselproductie is zicht op de controle over de natuurlijke rijkdommen zeer belangrijk om te begrijpen wie er produceert en waarom.

In veel landen in de Hoorn van Afrika, is de toegang tot grond schaars. De massale aankoop van vruchtbare grond door buitenlandse investeerders (agroindustrie, overheden, speculatiefondsen) heeft duizenden landbouwers van hun grond verdreven en het vermogen van deze landen om zichzelf te voeden verminderd. Zo zien we dat, terwijl het wereldvoedselprogramma probeert om aan een miljoen vluchtelingen in Soedan voedsel te verstrekken, buitenlandse overheden (de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit, Korea) grond opkopen om voedsel voor hun eigen bevolking te produceren en uit te voeren.

Ook is het goed om in herinnering te brengen dat Somalië, ondanks de regelmatig terugkerende droogten, tot eind van de jaren zeventig zelfvoorzienend was wat betreft voedselproductie. Daar kwam pas de afgelopen decennia een einde aan. Het begon in de jaren ’80 toen Somalië door het Internationale Monetair Fonds en de Wereldbank een bepaald beleid werd opgelegd zodat het land zijn schuld aan de Club van Parijs (de rijke geïndustrialiseerde landen) kon afbetalen. Dat beleid hield in de toepassing van een reeks aanpassingsmaatregelen. Wat betreft de landbouw betekende het een beleid van commerciële liberalisering en het openen van hun markten voor de massale import van gesubsidieerde producten als rijst en tarwe van Noordamerikaanse en Europese agro-industriële multinationale ondernemingen die hun producten onder de kostprijs aanboden en zo de lokale producenten met valse concurrentie verdreven. De periodieke devaluaties van de Somalische munt leidden tot de stijging van de prijs van de kunstmest en de productie van monoculturen voor de export leidde tot een gestage trek van de bevolking weg van het platteland. Een vergelijkbare ontwikkeling deed zich niet alleen voor in landen in Afrika, maar ook in Latijns Amerika en Azië.

De prijsstijgingen van basisgranen is één van de elementen die genoemd worden als oorzaak van de hongersnood in de Hoorn van Afrika. In Somalië, steeg de prijs van maïs en rode sorghum respectievelijk met 106% en 180% in amper een jaar. In Ethiopië stegen de kosten van tarwe 85% in vergelijking met vorig jaar. En in Kenia bereikte de maïs een waarde 55% boven die van 2010. Die prijsstijgingen hebben het voedsel onbereikbaar gemaakt. Maar wat zijn de redenen van het stijgen van de prijzen? Er zijn allerlei aanwijzingen dat speculatie met de voedselgewassen één van de belangrijkste oorzaken is.

De prijs van voedsel wordt bepaald op de beurzen, de belangrijkste daarvan op wereldschaal is de beurs van Chicago, terwijl in Europa het voedsel vooral verhandeld wordt op de beurzen van Londen, Parijs, Amsterdam en Frankfurt. Tegenwoordig gaat het bij het grootste deel van de aankoop en verkoop niet om echte handel in producten. Er is uitgerekend dat, in de woorden van Mike Masters van het hedge fund Masters Capital Management, 75% van de financiële investeringen in de landbouwsector van speculatief karakter is. De grondstoffen worden gekocht en verkocht met de bedoeling om te speculeren en er in te handelen wat uiteindelijk leidt tot een verhoging van de prijs van voedsel voor de eindverbruiker. Dezelfde banken, hedge funds en verzekeringsmaatschappijen die de hypotheek crisis hebben veroorzaakt zijn nu met voedsel aan het speculeren, waarbij ze gebruik maken van de sterk gedereguleerde wereldmarkten waar een hoog rendement is te halen.

De voedselcrisis op wereldschaal en de hongersnood in de Hoorn van Afrika in het bijzonder zijn een gevolg van de globalisering van de voedselgewassen ten dienste van privé belangen. De keten van productie, distributie en consumptie van voedsel is in de handen van een klein aantal multinationale ondernemingen die hun belangen stellen boven het collectieve belang en die in de loop van de afgelopen decennia, met de steun van internationale financiële instellingen, de capaciteit van landen in het zuiden om over hun eigen landbouw- en voedsel beleid te beslissen hebben uitgehold.

Keren we terug naar de beginvraag. Waarom is er honger in een wereld van overvloed? De wereld voedselproductie is sinds de jaren zestig verdrievoudigd, terwijl de wereldbevolking in die periode slechts verdubbeld is. Wij hebben niet te maken met een probleem van voedselproductie, maar met een probleem van de toegang tot voedsel. Zoals Olivier de Schutter de speciale VN rapporteur voor voedselrechten in een interview in El Païs signaleerde: “Honger is een politiek probleem. Het is een kwestie van sociale rechtvaardigheid en beleid van herverdeling”.

Als wij de honger in de wereld willen beëindigen is het dringend noodzakelijk om tot een ander landbouw- en voedselbeleid te komen. Een beleid waarbij de mensen en hun behoeften, zij die de grond bewerken en het ecosysteem centraal staan. Er moet uitgegaan worden van wat de internationale boerenbeweging ‘Via campesina’ ‘voedsel soevereiniteit’ noemt. We moeten het beslissingsrecht over wat we eten terugveroveren. Om een van de bekendste leuzen van de beweging van 15 mei (de bezetters van pleinen in diverse Spaanse steden) te lenen: er is de noodzaak van een werkelijke democratie nu, in de landbouw en de voedselvoorziening

* Esther Vivas, van het studiescentrum voor sociale bewegingen van Universiteit Pompeu Fabra in Barcelona, is auteur van “Del campo al plato. Los circuitos de producción y distribución de alimentos.” Van het land op het bord, de keten van productie en distributie van voedsel.

Dit artikel verscheen op 30 – 7 -2011 in El Païs. Vertaling: Willem Bos/Grenzeloos.

Een zeer informatief interview met Olivier de Schutter is te vinden op: http://www.youtube.com/watch?v=rcV346OaBfI

Een nieuwe Grenzeloos brochure. Een bundeling van artikelen en interviews die de afgelopen tijd in Grenzeloos verschenen over vakbondswerk met een inleiding van Rob Marijnissen.

Het rommelt in de vakbeweging. Met name in de grootste vakcentrale de FNV. Over de AOW en het pensioen zijn de meningen sterk verdeeld. Leiders van bonden en centrale staan scherp tegenover elkaar. Ook op andere punten zijn de meningen binnen de FNV verdeeld.

Op het laatste congres van de Abvakabo in mei 2010 was er sprake van een sterke oppositie tegen het zittende bestuur. De oppositie boekte een belangrijke overwinning en kreeg een deel van haar kandidaten gekozen in het hoofdbestuur. Inmiddels is de toen nipt herkozen Abvakabo FNV voorzitster Edith Snoey wegens meningsverschillen met de meerderheid van het bestuur opgestapt. Ook de positie van FNV voorzitster Agnes Jongerius is als gevolg van haar optreden rond de AOW en de pensioenen omstreden.

Er is duidelijk sprake van richtingenstrijd binnen de FNV. Wordt het doorpolderen of strijden tegen de vele verslechteringen die in gang zijn gezet. De vakbeweging staat voor een van de grootste uitdagingen in haar geschiedenis. De economische crisis zet door en de regeringspolitiek is er op gericht om de werknemers en uitkeringsgerechtigden voor de crisis te laten betalen. De vakbeweging zal haar achterban en haar potentiële achterban er in de praktijk van moeten overtuigen dat ze in deze situatie in staat is om effectief voor de belangen van de werknemers op te komen.

Ze moet dat doen vanuit een moeilijke situatie. De vakbeweging is de afgelopen decennia danig verzwakt en ofschoon er nog 1,9 miljoen Nederlanders lid zijn van een vakbond – waarvan 1,4 miljoen van een van de bonden van de FNV – is dat een aanzienlijk lager percentage van de beroepsbevolking dan tijdens de vorige grote crisis in de jaren tachtig. Daarbij kampen de bonden met een vergrijzend ledenbestand en blijft de groei onder jongeren laag. Die lage groei geldt ook voor leden uit minderheidsgroepen, mensen met flexibele contracten en mensen die parttime werken. Kortom de representativiteit van de vakbeweging staat ter discussie. Ze wordt door velen gezien als een bolwerk van oudere blanke mannen met een vaste baan. Daar komt bij dat de Nederlandse vakbeweging een sterke traditie heeft van samenwerking met overheid en werkgevers. De strijdtraditie is niet erg sterk ontwikkeld.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de vakbeweging de grootste moeite heeft om haar verbale oppositie tegen het kabinet Rutte om te zetten in effectieve daden. Veel actieve vakbondsleden vragen zich af of de FNV leiding wel bereid is om werkelijk de strijd tegen de kabinetsplannen aan te gaan, of dat ze ook in dit geval vooral voor het overleg en het compromis gaat.

Veel vakbonds(kader)leden voelen wel voor een strijdbaardere opstelling van de bond, maar ook zij hebben vaak het gevoel gevangen te zitten in een vicieuze cirkel. De bond is voor veel mensen weinig aantrekkelijk omdat hij niet echt zichtbaar voor hun belangen opkomt. Dat geldt met name voor groepen als migranten, jongeren en flexwerkers. Aan de andere kant kan de bond ook moeilijk voor de belangen van deze groepen opkomen omdat ze zeer slecht georganiseerd zijn. Ook in meer traditionele sectoren en bedrijven is het verre van makkelijk om de vakbondskracht aan de basis in stand te houden en te versterken.

Over die problemen gaan de in deze brochure samengebrachte artikelen. Het uitgangspunt is dat de vakbeweging haar kracht uiteindelijk moet putten uit de basis; uit de organisatie, de activiteit en de strijdbaarheid van de leden. Er komen in deze brochure vakbonds(kader)leden aan het woord die in zeer verschillende omstandigheden proberen de kracht van de vakbeweging aan de basis te versterken. Zij vertellen over de ervaringen die ze daarmee de afgelopen jaren hebben opgedaan. De successen en de tekortkomingen.

Deze brochure pretendeert niet een soort handboek voor vakbondswerk aan de basis te zijn. Het geeft geen recepten voor succesvol organiseren. Wij geloven ook niet dat dergelijke recepten te geven zijn. De situatie in iedere sector en ieder bedrijf is verschillend en ook de aanpak van het vakbondswerk zal er verschillend zijn. Om dit werk succesvol te doen is een grote mate van creativiteit, inzet en doorzettingsvermogen noodzakelijk. De vakbondsmensen die in deze brochure aan het woord komen laten zien daar in ruime mate over te beschikken. We hopen dat hun ervaringen voor anderen een stimulans vormen in de opbouw van een sterke, strijdvaardige, veelkleurige en democratische vakbeweging. Want dat is wat we nodig hebben in deze tijden van crisis en bezuinigingen.

Willem Bos, Lot van Baaren, Ger Geldhof, Ko Hartman, Patrick van Klink, Kees de Leeuw, Rob Marijnissen en Bart Plaatje over: Vakbondswerk aan de basis. Prijs € 2.–. De brochure is te bestellen door € 3.50 over te maken op rekening 5571638 t.n.v. Grenzeloos o.v.v. bestelling ‘Vakbondswerk aan de basis’. Geef duidelijk aan op welk adres u de brochure wenst te ontvangen. Wilt u meerdere exemplaren bestellen neem dan even contact met ons op via info@grenzeloos.org.

Zo’n 100 schoonmakers bij enkele overheidsbedrijven legden maandag 18 juli het werk voor 24 uur neer uit protest tegen het pensioenplan van regering, de werkgevers en de vakcentrales. Dat plan is onduidelijk, oneerlijk en onrechtvaardig. Het houdt werkgevers uit de wind als het tegenzit en het neemt onverantwoorde risico’s met pensioengeld.

De schoonmakers eisen dat dit onzalige casinopensioen van tafel wordt geveegd. Om te laten zien dat het menens is, lossen ze een waarschuwingsschot.

Waarschuwingsschot
“Dit is een waarschuwingsschot, maar neem van mij aan dat duizenden van onze collega’s bereid zijn in verweer te komen tegen dit slechte plan.” aldus treinschoonmaker Tim Edwards uit Maastricht. UWV-schoonmaker Nicolle Bosma uit Heerlen: “Gokken doe je in het casino, níet met ons pensioen en dat van onze kinderen! Wie dat bedenkt, maakt ons woest.“

De Groningse schoonmaker Bert Kuiper vult aan: “De financiële crisis ontstond door veel te grote financiële risico’s van de hoge heren, dan is gokken met onze pensioenen toch wel het allerslechtste wat je kunt bedenken!”

De stakende schoonmakers bouwen daarom een mini-casino op voor het station in Maastricht en ze brengen werkgeversorganisatie VNO-NCW in Groningen ’de opgegraven strijdbijl’.

Bron: FNV Bondgenoten.
http://www.fnvbondgenoten.nl/nieuws/nieuwsarchief/2011/juli/389505_waarschuwingsschot_24uursstaking_schoonmakers_150711/